Bireysel Servet ve Göçmenlik

ABD, Türk yatırımcılar, girişimciler ve aileleri için önemli fırsatlar sunar. Ancak bu fırsatlar, karmaşık vergi ve göçmenlik kurallarıyla birlikte gelir. Bu rehberde, E-2 ve EB-5 vizelerinden, Green Card sahiplerinin vergi yükümlülüklerine ve ABD vergi sisteminden çıkış stratejilerine kadar her şeyi detaylı bir şekilde ele alacağız.

Bölüm 1: Yatırımcı Vizeleri: E-2 ve EB-5

1.1 E-2 Anlaşma Yatırımcısı Vizesi

Türkiye, ABD ile bir E-2 anlaşmasına sahip olduğu için, Türk vatandaşları bu vize türünden yararlanabilir. E-2 vizesi, ABD'de "önemli" bir yatırım yapan ve işi "geliştirip yönetmek" amacıyla ABD'ye gelen kişilere verilir.

• "Önemli" Yatırım Ne Demektir? Yasada belirli bir dolar tutarı yoktur, ancak genellikle 100.000 doların üzerindeki yatırımlar daha güçlü kabul edilir. Yatırım, spekülatif olmamalı (örneğin, sadece arsa almak) ve aktif bir ticari işletmeye yapılmalıdır.
• "Marjinal" Olmama Kuralı: İşletme, sadece yatırımcıya ve ailesine geçim sağlamak için kurulmuş olmamalıdır. ABD ekonomisine önemli bir katkı sağlama potansiyeli göstermelidir (örneğin, istihdam yaratarak).

1.2 EB-5 Göçmen Yatırımcı Programı

EB-5, doğrudan Green Card sağlayan bir yatırımcı programıdır. Ancak, çok daha yüksek bir yatırım eşiği gerektirir:

• Yatırım Tutarı: Genellikle 1.050.000 dolar. Eğer yatırım, hedeflenen bir istihdam alanında (TEA - Targeted Employment Area) ise, bu tutar 800.000 dolara düşebilir.
• İstihdam Yaratma: Yatırımın, iki yıl içinde en az 10 tam zamanlı ABD'li çalışan için iş yaratması gerekir.

Bölüm 2: Green Card Sahipleri ve ABD Sakinlerinin Vergi Yükümlülükleri

Green Card sahibi olduğunuzda veya "önemli varlık testi"ni (Substantial Presence Test) geçerek ABD vergi mukimi olduğunuzda, vergi dünyanız tamamen değişir. Artık sadece ABD kaynaklı gelirinizden değil, dünya çapındaki tüm gelirinizden ABD'ye karşı sorumlu olursunuz.

2.1 Dünya Çapında Gelir Vergisi

Bu, Türkiye'deki kira gelirinizden, banka faizlerinizden veya Borsa İstanbul'daki hisse senedi kazançlarınızdan da ABD'ye vergi ödemeniz gerekebileceği anlamına gelir. Çifte Vergilendirme Anlaşması, aynı gelir üzerinden iki kez vergi ödemenizi önlemek için vergi kredisi mekanizmaları sunar.

2.2 FBAR ve FATCA Raporlaması

• FBAR (FinCEN Form 114): Yıl içinde herhangi bir zamanda toplam değeri 10.000 doları aşan tüm yabancı (Türkiye'deki) finansal hesaplarınızı bildirmeniz gerekir.
• FATCA (Form 8938): Belirli eşikleri aşan yabancı finansal varlıklarınızı vergi beyannamenizle birlikte raporlamanız gerekir.

Bu raporlamaları yapmamanın cezaları çok ağırdır.

2.3 CFC ve NCTI (Eski Adıyla GILTI) Kuralları

Eğer bir ABD vergi mukimi, bir yabancı şirketin (örneğin, Türkiye'deki bir Ltd. Şti.) %50'sinden fazlasına sahipse, bu şirket bir "Kontrol Edilen Yabancı Kurum" (CFC - Controlled Foreign Corporation) haline gelir. Bu durumda, şirketin kârı Türkiye'de dağıtılmasa bile ABD'de vergiye tabi olabilir. 2025 ve öncesinde GILTI (Global Intangible Low-Taxed Income) olarak bilinen bu kural, OBBBA ile 31 Aralık 2025'ten sonra başlayan vergi yıllarından itibaren "net CFC tested income" (NCTI) adını aldı ve bazı hesaplama kuralları değişti.

Bölüm 3: ABD Vergi Sisteminden Çıkış: Expatriation Tax

ABD vatandaşlığından veya uzun süreli Green Card sahipliğinden (son 15 yılın 8'inde Green Card sahibi olmak) vazgeçmek, "çıkış vergisi" (Expatriation Tax) olarak bilinen karmaşık bir vergi sürecini tetikleyebilir.

Eğer aşağıdaki koşullardan birini karşılıyorsanız, bir "kapsanan yabancı" (covered expatriate) olarak kabul edilirsiniz ve çıkış vergisine tabi olabilirsiniz:

1. Net Değer Testi: Çıkış tarihinde net varlığınız 2 milyon dolar veya daha fazlaysa.
2. Vergi Yükümlülüğü Testi: Son 5 yıldaki ortalama yıllık gelir vergisi borcunuz belirli bir eşiği aşıyorsa (bu eşik her yıl enflasyona göre güncellenir; güncel tutar için IRS'in yayımladığı Rev. Proc. dokümanını kontrol edin).
3. Uyum Sertifikası: Son 5 yıla ait tüm federal vergi yükümlülüklerinizi yerine getirdiğinizi beyan edemiyorsanız.

Eğer bir "kapsanan yabancı" iseniz, varlıklarınız çıkış tarihinden bir gün önce piyasa değerinden satılmış sayılır ve bu varsayımsal satıştan doğan kazancın, enflasyona göre ayarlanan istisna tutarını (2026 için $910,000) aşan kısmı vergilendirilir. Ertelenmiş ücretler, vergi ertelemeli hesaplar ve bazı tröst payları için ayrı kurallar uygulanır. Bu, önemli bir vergi yükü yaratabilir.