ABD, Türk yatırımcılar, girişimciler ve aileleri için önemli fırsatlar sunar. Ancak bu fırsatlar, karmaşık vergi ve göçmenlik kurallarıyla birlikte gelir. Bu rehberde, E-2 ve EB-5 vizelerinden, Green Card sahiplerinin vergi yükümlülüklerine ve ABD vergi sisteminden çıkış stratejilerine kadar her şeyi detaylı bir şekilde ele alacağız.
Bölüm 1: Yatırımcı Vizeleri: E-2 ve EB-5
1.1 E-2 Anlaşma Yatırımcısı Vizesi
Türkiye, ABD ile bir E-2 anlaşmasına sahip olduğu için, Türk vatandaşları bu vize türünden yararlanabilir. E-2 vizesi, ABD'de "önemli" bir yatırım yapan ve işi "geliştirip yönetmek" amacıyla ABD'ye gelen kişilere verilir.
- "Önemli" Yatırım Ne Demektir? Yasada belirli bir dolar tutarı yoktur, ancak genellikle 100.000 doların üzerindeki yatırımlar daha güçlü kabul edilir. Yatırım, spekülatif olmamalı (örneğin, sadece arsa almak) ve aktif bir ticari işletmeye yapılmalıdır.
- "Marjinal" Olmama Kuralı: İşletme, sadece yatırımcıya ve ailesine geçim sağlamak için kurulmuş olmamalıdır. ABD ekonomisine önemli bir katkı sağlama potansiyeli göstermelidir (örneğin, istihdam yaratarak).
1.2 EB-5 Göçmen Yatırımcı Programı
EB-5, doğrudan Green Card sağlayan bir yatırımcı programıdır. Ancak, çok daha yüksek bir yatırım eşiği gerektirir:
- Yatırım Tutarı: Genellikle 1.050.000 dolar. Eğer yatırım, hedeflenen bir istihdam alanında (TEA - Targeted Employment Area) ise, bu tutar 800.000 dolara düşebilir.
- İstihdam Yaratma: Yatırımın, iki yıl içinde en az 10 tam zamanlı ABD'li çalışan için iş yaratması gerekir.
Bölüm 2: Green Card Sahipleri ve ABD Sakinlerinin Vergi Yükümlülükleri
Green Card sahibi olduğunuzda veya "önemli varlık testi"ni (Substantial Presence Test) geçerek ABD vergi mukimi olduğunuzda, vergi dünyanız tamamen değişir. Artık sadece ABD kaynaklı gelirinizden değil, dünya çapındaki tüm gelirinizden ABD'ye karşı sorumlu olursunuz.
2.1 Dünya Çapında Gelir Vergisi
Bu, Türkiye'deki kira gelirinizden, banka faizlerinizden veya Borsa İstanbul'daki hisse senedi kazançlarınızdan da ABD'ye vergi ödemeniz gerekebileceği anlamına gelir. Çifte Vergilendirme Anlaşması, aynı gelir üzerinden iki kez vergi ödemenizi önlemek için vergi kredisi mekanizmaları sunar.
2.2 FBAR ve FATCA Raporlaması
- FBAR (FinCEN Form 114): Yıl içinde herhangi bir zamanda toplam değeri 10.000 doları aşan tüm yabancı (Türkiye'deki) finansal hesaplarınızı bildirmeniz gerekir.
- FATCA (Form 8938): Belirli eşikleri aşan yabancı finansal varlıklarınızı vergi beyannamenizle birlikte raporlamanız gerekir.
Bu raporlamaları yapmamanın cezaları çok ağırdır.
2.3 GILTI ve CFC Kuralları
Eğer bir ABD vergi mukimi, bir yabancı şirketin (örneğin, Türkiye'deki bir Ltd. Şti.) %50'sinden fazlasına sahipse, bu şirket bir "Kontrol Edilen Yabancı Kurum" (CFC - Controlled Foreign Corporation) haline gelir. Bu durumda, şirketin kârı Türkiye'de dağıtılmasa bile, GILTI (Global Intangible Low-Taxed Income) kuralları uyarınca ABD'de vergiye tabi olabilir.
Bölüm 3: ABD Vergi Sisteminden Çıkış: Expatriation Tax
ABD vatandaşlığından veya uzun süreli Green Card sahipliğinden (son 15 yılın 8'inde Green Card sahibi olmak) vazgeçmek, "çıkış vergisi" (Expatriation Tax) olarak bilinen karmaşık bir vergi sürecini tetikleyebilir.
Eğer aşağıdaki koşullardan birini karşılıyorsanız, bir "kapsanan yabancı" (covered expatriate) olarak kabul edilirsiniz ve çıkış vergisine tabi olabilirsiniz:
- Net Değer Testi: Çıkış tarihinde net varlığınız 2 milyon dolar veya daha fazlaysa.
- Vergi Yükümlülüğü Testi: Son 5 yıldaki ortalama yıllık gelir vergisi borcunuz belirli bir eşiği (2026 için yaklaşık 201.000 dolar) aşıyorsa.
- Uyum Sertifikası: Son 5 yıla ait tüm federal vergi yükümlülüklerinizi yerine getirdiğinizi beyan edemiyorsanız.
Eğer bir "kapsanan yabancı" iseniz, dünya çapındaki tüm varlıklarınız, sanki çıkıştan bir gün önce satılmış gibi piyasa değerinden vergilendirilir. Bu, önemli bir vergi yükü yaratabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
E-2 vizesi, göçmen olmayan bir vizedir ve doğrudan Green Card'a giden bir yol sunmaz. Ancak, E-2 vizesi ile ABD'de bir işi yönetirken, EB-5 gibi başka bir göçmenlik kategorisine başvurmak mümkün olabilir.
Genellikle evet. ABD vergi mukimleri, dünya çapındaki gelirleri üzerinden vergilendirilir. Ancak, ABD-Türkiye vergi anlaşması, sosyal güvenlik emekli maaşları gibi belirli gelir türleri için özel kurallar içerebilir. Durumunuzu bir vergi uzmanıyla değerlendirmeniz önemlidir.
Her ikisi de yabancı varlıkları raporlar, ancak farklı kurumlara ve farklı kurallarla yapılır. FBAR (FinCEN Form 114), Hazine Bakanlığı'na bağlı FinCEN'e sunulur ve 10.000 dolarlık bir eşiğe sahiptir. FATCA (Form 8938) ise IRS'e vergi beyannamenizle birlikte sunulur ve daha yüksek ve karmaşık varlık eşiklerine sahiptir.
En iyi strateji, planlama yapmaktır. Net varlığınız 2 milyon dolarlık eşiğe veya vergi yükümlülüğü testine yaklaşmadan önce, bir vergi uzmanıyla danışarak varlıklarınızı yapılandırmak (örneğin, hediye etme yoluyla) mümkündür. Ancak, bu işlemlerin çıkış vergisinden kaçınma amacı taşıdığı tespit edilirse, IRS tarafından geçersiz sayılabilir.