ABD'de yaşayan bir Türk vatandaşı veya yeşil kart sahibiyseniz, dünya çapındaki gelirleriniz üzerinden ABD'ye vergi borcunuz olabilir.
Bu durum, Türkiye'deki banka hesaplarınız, yatırımlarınız veya diğer finansal varlıklarınız için de geçerli.
ABD hükümeti, vergi mükelleflerinin yurtdışı varlıklarını takip etmek için iki önemli raporlama mekanizması kullanıyor: FBAR ve FATCA.
Bu iki raporlama gerekliliği sık sık karıştırılsa da, aslında farklı kurumlar tarafından yönetilen, farklı limitlere ve raporlama yöntemlerine sahip iki ayrı yükümlülük.
FBAR (Report of Foreign Bank and Financial Accounts) Nedir?
FBAR, ABD Hazine Bakanlığı'na bağlı Finansal Suçları Araştırma Ağı (FinCEN) tarafından yönetilen bir raporlama sistemidir.
Temel amacı, vergi kaçakçılığı, kara para aklama ve diğer yasa dışı finansal faaliyetleri önlemektir.
Kimler FBAR Raporu Doldurmalı?
Eğer aşağıdaki iki koşulu aynı anda sağlıyorsanız, FBAR raporu doldurmanız gerekmektedir:
1. ABD Kişisi (U.S. Person) Olmak:
- ABD vatandaşları (çifte vatandaşlık dahil)
- Yeşil kart sahipleri (Green Card holders)
- ABD'de vergi mükellefi olan diğer yerleşik yabancılar (resident aliens)
2. Finansal Limiti Aşmak:
Takvim yılı içinde herhangi bir anda, tüm yabancı finansal hesaplarınızın toplam değeri 10.000 ABD Doları'nı aştıysa.
Önemli Not: Bu 10.000 dolarlık limit, tek bir hesap için değil, tüm yabancı hesaplarınızın (banka, yatırım, emeklilik vb.) toplam değeri için geçerlidir. Yılın sadece bir gününde bile bu değeri aşmanız, raporlama yükümlülüğü getirir.
Hangi Hesaplar Rapor Edilmeli?
Genel olarak, yurtdışındaki bir finansal kurumda bulunan neredeyse tüm hesap türleri FBAR kapsamında rapor edilmelidir:
- Banka Hesapları (Mevduat, Çek)
- Yatırım Hesapları (Hisse Senedi, Tahvil, Fon)
- Emeklilik Hesapları (Bireysel Emeklilik Sistemleri - BES dahil)
- Belirli Sigorta Poliçeleri (Nakit Değeri Olan)
- Kripto Para Borsası Hesapları (Yurtdışı merkezli ise)
FBAR Nasıl ve Ne Zaman Doldurulur?
Form: FinCEN Form 114, "Report of Foreign Bank and Financial Accounts"
Platform: Bu form, IRS'in web sitesi üzerinden değil, FinCEN'in BSA E-Filing System adlı elektronik portalı üzerinden doldurulur.
Son Tarih: Raporlama yapılan yılı takip eden takvim yılının 15 Nisan'ıdır. Ancak, bu tarihe yetişemeyenler için otomatik olarak 15 Ekim'e kadar uzatma verilir. Ek bir uzatma talebinde bulunmanıza gerek yoktur.
FATCA (Foreign Account Tax Compliance Act) Nedir?
FATCA, FBAR'dan farklı olarak, doğrudan İç Gelir Servisi (IRS) tarafından yönetilen bir vergi uyum yasasıdır.
Amacı, ABD vergi mükelleflerinin yurtdışındaki finansal varlıklarını kullanarak vergi kaçırmasını önlemektir.
FATCA'nın İki Temel Ayağı:
- Bireysel Raporlama
ABD vergi mükelleflerinin, belirli yurtdışı finansal varlıklarını vergi beyannameleriyle birlikte IRS'e bildirmeleri.
- Kurumsal Raporlama
Yabancı finansal kurumların (örneğin, Türkiye'deki bankalar), ABD'li müşterilerinin hesap bilgilerini doğrudan IRS'e bildirmeleri.
Kimler FATCA Raporu (Form 8938) Doldurmalı?
FATCA raporlama yükümlülüğü, medeni durumunuza ve yaşadığınız yere göre değişen daha yüksek limitlere tabidir.
ABD'de Yaşayanlar İçin Limitler:
| Medeni Durum | Yıl Sonu Değeri | Yıl İçi Herhangi Bir Değer |
|---|---|---|
| Bekar | $50,000 | $75,000 |
| Evli (Müşterek Beyan) | $100,000 | $150,000 |
Yurtdışında Yaşayanlar İçin Limitler:
| Medeni Durum | Yıl Sonu Değeri | Yıl İçi Herhangi Bir Değer |
|---|---|---|
| Bekar | $200,000 | $300,000 |
| Evli (Müşterek Beyan) | $400,000 | $600,000 |
FATCA Nasıl ve Ne Zaman Doldurulur?
Form: Form 8938, "Statement of Specified Foreign Financial Assets"
Platform: Bu form, bireysel veya kurumsal vergi beyannamenizin (Form 1040, 1120 vb.) bir parçası olarak IRS'e sunulur.
Son Tarih: Vergi beyannamenizin son teslim tarihi ile aynıdır (uzatmalar dahil).
FBAR ve FATCA Arasındaki Temel Farklar
| Özellik | FBAR | FATCA |
|---|---|---|
| Yöneten Kurum | FinCEN (Hazine Bakanlığı) | IRS |
| Amaç | Finansal suçları önleme | Vergi uyumu |
| Limit | $10,000 | $50,000 - $600,000 (duruma göre) |
| Form | FinCEN Form 114 | Form 8938 |
| Platform | BSA E-Filing System | Vergi beyannamesi ile birlikte |
| Son Tarih | 15 Nisan (otomatik uzatma 15 Ekim) | Vergi beyannamesi son tarihi |
En Önemli Kural: Bu iki raporlama yükümlülüğü birbirini dışlamaz. Belirli bir yıl için hem FBAR hem de FATCA raporu doldurmanız gerekebilir. Her ikisinin de limitini aşıyorsanız, hem FinCEN'e hem de IRS'e ayrı ayrı raporlama yapmalısınız.
Raporlama Yapmamanın Sonuçları
ABD hükümeti, yurtdışı varlıkların bildirilmemesini çok ciddiye alıyor. Cezalar oldukça ağır olabilir:
Kasıtsız İhlal (Non-Willful Violation)
İhlal başına $10,000'a kadar ceza.
Eğer makul bir sebebiniz olduğunu kanıtlarsanız, cezadan kurtulabilirsiniz.
Kasıtlı İhlal (Willful Violation)
Hesap bakiyesinin %50'si veya $100,000 (hangisi daha yüksekse) kadar para cezası.
Ayrıca, kasıtlı ihlaller hapis cezası gibi cezai yaptırımlara da yol açabilir.
Ne Yapmalısınız?
- Durumunuzu Değerlendirin
Her yıl, FBAR ve FATCA limitlerini aşıp aşmadığınızı kontrol edin.
- Kayıtlarınızı Tutun
Tüm yabancı hesaplarınızın yıl içindeki en yüksek değerlerini gösteren banka dökümlerini ve diğer belgeleri saklayın.
- Zamanında Raporlayın
Yükümlülüğünüz varsa, son tarihlerden önce gerekli formları doldurun.
- Destek Alın
Durumunuz karmaşıksa veya raporlama yükümlülüğünüz olup olmadığından emin değilseniz, uluslararası vergi konusunda tecrübeli bir uzmandan (Enrolled Agent veya CPA gibi) destek almak en doğrusu.
Unutmayın, yurtdışı varlıklarınızı zamanında ve doğru bir şekilde bildirmek, olası ağır cezalardan ve yasal sorunlardan kaçınmanın en güvenli yoludur.
Durumunuza özel bir değerlendirme ve yol haritası için web sitemizdeki bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve vergi tavsiyesi niteliği taşımaz.
Sıkça Sorulan Sorular
Evet, genellikle gerekir. BES, yabancı bir finansal kurumda tutulan bir emeklilik hesabı olarak kabul edilir ve FBAR raporlama limitini aşıyorsanız bildirilmelidir.
Hayır, raporlama yapmak tek başına vergi doğurmaz. Bu formlar sadece bilgilendirme amaçlıdır. Vergi, bu hesaplardan elde ettiğiniz gelir (faiz, temettü, sermaye kazancı vb.) üzerinden ödenir. Türkiye'de ödediğiniz vergileri Foreign Tax Credit olarak kullanarak çifte vergilendirmeyi önleyebilirsiniz.
Hayır. Doğrudan sahip olduğunuz gayrimenkuller genellikle FATCA kapsamında raporlanmaz. Ancak, bu evi bir şirket veya ortaklık aracılığıyla elinizde tutuyorsanız, bu yapıya bağlı olarak raporlama gerekebilir.
Panik yapmayın. IRS, kasıtsız gecikmeler için düzeltme programları sunuyor. Streamlined Foreign Offshore Procedures gibi programlar, cezaları önemli ölçüde azaltarak veya ortadan kaldırarak uyumlu hale gelmenizi sağlayabilir. Bir vergi uzmanıyla konuşarak durumunuza en uygun yolu belirleyebilirsiniz.
Bu konu hala netleşiyor. Ancak mevcut kurallara göre, yabancı bir borsada (örneğin, Binance) tutulan kripto paralar FBAR kapsamında raporlanmalıdır. Kişisel cüzdanınızda (donanım veya yazılım) tuttuğunuz kripto paralar için raporlama gereklilikleri daha az belirgin, ancak en güvenli yaklaşım, durumu bir uzmana danışmaktır.
Evet. Eğer hesap üzerinde imza yetkiniz veya finansal bir çıkarınız varsa, hesabın tamamını FBAR'da bildirmeniz gerekir. Eşinizin vatandaşlık durumu bu yükümlülüğü ortadan kaldırmaz.
En basit haliyle: FBAR ($10,000 limiti) Hazine Bakanlığı'na yapılan bir **finansal suçları önleme** amaçlı bir bildirimdir. FATCA ($50,000+ limiti) ise IRS'e yapılan **vergi uyumu** amaçlı bir bildirimdir ve vergi beyannamenizin bir parçasıdır.